ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΤΡΟΤΣΚΙΣΤΕΣ ΜΑΧΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1930-1934)

 

Γιώργος Βιτσώρης, ο ουσιαστικός πολιτικός
ηγέτης της ΚΟΜΛΕΑ

Αναδημοσιεύουμε ορισμένα αποσπάσματα από το ανέκδοτο έργο «Ίδρυση της ΚΟΜΛΕΑ» (4 τόμοι), του παλιού σπουδαίου Κομμουνιστή-Τροτσκιστή αγωνιστή Λουκά Καρλιάφτη. Τα αποσπάσματα αυτά συμπληρώνονται από ορισμένα στοιχεία και πληροφορίες, που: είτε μας μεταφέρθηκαν προφορικά από τον ίδιο του Λουκά Καρλιάφτη στις συνεχείς συζητήσεις που είχαμε τα τελευταία χρόνια πριν από τον θάνατό του· είτε προέρχονται από άλλες ιστορικές εργασίες, όπως «Οι Πρώτες Ρίζες μας» του αείμνηστου Γιάννη Βερούχη («Νέος Μπολσεβίκος», τεύχος 2-3) και «Η Ιστορία του Μπολσεβικισμού-Τροτσκισμού στην Ελλάδα» του Λ. Καρλιάφτη (5 τόμοι). Η πρόσφατη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωταμαγιά του 1944, μέσα στους οποίους ήταν και 11 τροτσκιστές και αρχειομαρξιστές, έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για την πραγματική ιστορία, τη «θαμμένη» μέχρι σήμερα, του τροτσκισμού στην Ελλάδα. Οπότε και αυτό το άρθρο παίρνει ένα νέο ενδιαφέρον.

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΕΡΟΥΧΗΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ-ΤΡΟΤΣΚΙΣΜΟΣ

 

Στις 4 Ιουνίου συμπληρώθηκαν 16 χρόνια από τον θάνατο του αγαπημένου μας συντρόφου και δασκάλου, του Κομμουνιστή-Τροτσκιστή ηγέτη Γιάννη-Βλαδίμηρου Βερούχη (1931-2010). Θυμίζοντας και αναδεικνύοντας τη ζωή, το έργο και την προσφορά του Γιάννη Βερούχη, ουσιαστικά προβάλλουμε την ιστορία, τις κατακτήσεις αλλά και την προοπτική του ελληνικού Κομμουνισμού-Τροτσκισμού και γενικά του ελληνικού εργατικού κινήματος.

Πρωτομαγιά του 1944 Τροτσκιστές και αρχειομαρξιστές ανάμεσα στα 200 μάρτυρες

 Ανάμεσα στους 200, ίσως και περισσότερους, ήρωες μάρτυρες της Πρωτομαγιάς του 1944 στην Καισαριανή ήταν και ένας αριθμός οπαδών του Λέοντα Τρότσκυ. Δεμένοι, χρόνια πολλά, με την ιστορία του εργατικού κινήματος, αγωνίστηκαν σε όλες τις περιόδους με το εργατικό κίνημα. Έτσι και αυτοί βρέθηκαν φυλακισμένοι στο κολαστήριο της Ακροναυπλίας. Μαζί με εκατοντάδες άλλους συγκρατούμενούς τους και με χιλιάδες άλλους εξόριστους στα νησιά ή φυλακισμένους στις άλλες φυλακές.

Από την ιστορία των Ελλήνων Τροτσκιστών Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ Οι Δημοκρατικές Επιτροπές Αντίστασης (ΔΕΑ)

 Η αντιστασιακή οργάνωση-κίνημα «Δημοκρατικές Επιτροπές Αντίστασης» (ΔΕΑ), ιδρύθηκε και καθοδηγήθηκε από την επαναστατική τροτσκιστική οργάνωση «Κομμουνιστικό Διεθνιστικό Κόμμα Ελλάδας (Κ.Δ.Κ.Ε.) – 4η ΔΙΕΘΝΗΣ».

 

1) Τα ΔΕΑ και οι εχθροί τους

● Η ύπαρξη και δράση των ΔΕΑ και φυσικά και των τροτσκιστών αποσιωπήθηκε από όλα τα αστικά και τα σταλινικά κόμματα: Αλλά και από τους διάφορους κάπηλους των επαναστατικών ιδεών, που για να καλύψουν την προσωπική τους κατάπτωση και λιποψυχία, διέγραψαν εσκεμμένα την ιστορία των Ελλήνων Τροτσκιστών και των ΔΕΑ.

 

Ο ρόλος της εργασίας στην ανθρωποποίηση του πιθήκου Απόσπασμα από ένα άρθρο του Φρειδερίκου Ένγκελς

Φρειδερίκος Ένγκελς (1820-1895)
ιδρυτής, δίπλα στον Καρλ Μαρξ,
του επιστημονικού σοσιαλισμού, 
αλλά και θεμελιωτής της οικολογίας

Η εργασία, λένε οι οικονομολόγοι, είναι η πηγή κάθε πλούτου. Και είναι πραγματικά τέτοια – πλάι στη φύση, που της δίνει το υλικό που το μετατρέπει σε πλούτο. Αλλά είναι επίσης άπειρα περισσότερο απ’ αυτό. Είναι ο πρωταρχικός βασικός όρος κάθε ανθρώπινης ζωής και αυτό σε τέτοιο βαθμό που από μια άποψη πρέπει να πούμε: η εργασία δημιούργησε το ίδιο τον άνθρωπο.

Έτσι το χέρι δεν είναι μονάχα το όργανο, παρά και το προϊόν της εργασίας. Μόνο με την εργασία, με την προσαρμογή σε όλο και νέες λειτουργίες, με την κληρονομική μεταβίβαση της αποκτημένης με αυτόν τον τρόπο ειδικής ανάπτυξης των μυών, των τενόντων και σε μακρύτερα χρονικά διαστήματα των ίδιων τω οστών και με την ασταμάτητα επαναλαμβανόμενη εφαρμογή αυτής της κληρονομικής τελειοποίησης σε νέες, όλο και περισσότερο περίπλοκες λειτουργίες, το ανθρώπινο χέρι έφτασε σ’ αυτό τον υψηλό βαθμό τελειότητας, απ’ όπου μπορεί να κάνει να ξεπηδήσει το θαύμα των πινάκων του Ραφαήλ, των αγαλμάτων του Τόρβαλντσεν, της μουσικής του Παγκανίνι.

Η ΤΑΞΗ, ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΚΑΙ Η ΗΓΕΣΙΑ Απόσπασμα από ένα άρθρο του Λέοντα Τρότσκυ

 Στην Ιστορική Στήλη αυτού του τεύχους μας δημοσιεύουμε ένα εκτεταμένο απόσπασμα από ένα πολύ σημαντικό άρθρο του Λέοντα Τρότσκυ. Ο τίτλος του είναι «Η τάξη, το κόμμα και η ηγεσία», με υπότιτλο «Γιατί ηττήθηκε το ισπανικό προλεταριάτο». Βρέθηκε πάνω στο γραφείο του Τρότσκυ την ημέρα που δολοφονήθηκε από τον πράκτορα του Στάλιν Ραμόν Μερκαντέρ, την 20η Αυγούστου 1940, στο Κογιοακάν του Μεξικού. Μέσα στις δυσκολότερες συνθήκες στις οποίες βρέθηκε ποτέ το εργατικό και επαναστατικό κίνημα (κυριαρχία του φασισμού στην Ευρώπη, έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, εξόντωση της επαναστατικής πρωτοπορίας στην ΕΣΣΔ από τη σταλινική γραφειοκρατία), ο Τρότσκυ επιμένει: να αναλύει τα διδάγματα από την ήττα της Ισπανικής Επανάστασης –που είχε μόλις προηγηθεί– και να εξηγεί ψύχραιμα τις προϋποθέσεις για την επόμενη άνοδο του κινήματος, την οποία θεωρεί βέβαιη. Και οι προϋποθέσεις αυτές κινούνται πάνω στο πρόβλημα των προβλημάτων για το κίνημα, που δεν είναι άλλο από το πρόβλημα της ηγεσίας. Τέτοιου είδους άρθρα είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στις σημερινές συνθήκες, στις οποίες και πάλι το ζήτημα της κρίσης ηγεσίας του εργατικού κινήματος παίρνει μια επιτακτική μορφή.

Το επαναστατικό κόμμα και ο ρόλος του στην πάλη για τον σοσιαλισμό του Τζέιμς Κάνον

 

Τζέιμι Κανον (1890-1974)

Δημοσιεύουμε στην Ιστορική Στήλη αυτού του φύλλου μας ένα εκτεταμένο απόσπασμα από ένα σπουδαίο άρθρο του μεγάλου Αμερικανού τροτσκιστή εργατικού ηγέτη Τζέιμς Κάνον (1890-1974). Γραμμένο προς το τέλος της μακράς επαναστατικής του πορείας, το 1967, αποσκοπεί στο να εξηγήσει, ιδίως στους αγωνιστές των νεότερων γενεών, γιατί η εργατική τάξη δεν μπορεί να νικήσει στην πάλη της για την ανατροπή του καπιταλισμού χωρίς ένα κόμμα της επαναστατικής πρωτοπορίας. Σήμερα υπάρχει πολλή σύγχυση γύρω από αυτό το θέμα. Επηρεασμένοι από τα αρνητικά παραδείγματα των γραφειοκρατικοποιημένων «κομμουνιστικών» κομμάτων που χρεοκόπησαν στα τέλη του περασμένου αιώνα –μαζί με τα αντίστοιχα καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης–, πολλοί αγωνιστές τείνουν να πιστεύουν ότι ένα κόμμα είναι άχρηστο στην επαναστατική πάλη, ή και βλαβερό. Ο Κάνον εξηγεί γιατί αυτό δεν ισχύει.

ΔΕΚΑ ΜΕΡΕΣ ΠΟΥ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΑΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ (αποσπάσματα)

 

Στις 7 Νοεμβρίου (με το νέο ημερολόγιο) συμπληρώνονται 108 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση. Με αφορμή αυτή την αυτή την επέτειο, δημοσιεύουμε στην Ιστορική μας Στήλη αποσπάσματα από το συγκλονιστικό βιβλίο-ντοκουμέντο «Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο» του Αμερικανού επαναστάτη δημοσιογράφου Τζων Ρηντ (1887-1920), που υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων αλλά και συμμετείχε άμεσα σε αυτά.

Τρία επίκαιρα αιτήματα από το Μεταβατικό Πρόγραμμα της 4ης Διεθνούς

 

Το Μεταβατικό Πρόγραμμα, που γράφτηκε από τον Λέοντα Τρότσκυ, αποτέλεσε το ιδρυτικό ντοκουμέντο της 4ηςΔιεθνούς (1938). Με το Μεταβατικό Πρόγραμμα ο Τρότσκυ απάντησε στο μεγαλύτερο πρόβλημα που απασχόλησε ποτέ το επαναστατικό εργατικό κίνημα: πώς μπορούν οι επιμέρους αγώνες της εργατικής τάξης, σε διαφορετικές συγκυρίες και με διαφορετικά επίπεδα συνείδησης, να συγκεντρωθούν και να συγκλίνουν προς ένα ανώτερο επίπεδο πάλης, με στόχο την ανατροπή της εξουσίας της αστικής τάξης; Και η απάντηση αυτή υπήρξε τόσο καλά επεξεργασμένη που ακόμα και σήμερα, σχεδόν εννιά δεκαετίες μετά, τα αιτήματα του Μεταβατικού Προγράμματος διατηρούν όλη τους την επικαιρότητα. Ακόμα και αριστερές δυνάμεις που δεν έχουν καμιά σχέση με τον τροτσκισμό έχουν υιοθετήσει πολλά από αυτά τα αιτήματα και, τελευταία, ακόμα και την ορολογία «μεταβατικά αιτήματα». Παρουσιάζουμε εδώ μόνο τρεις από αυτές τις διεκδικήσεις: τον εργατικό έλεγχο στη βιομηχανία, την απαλλοτρίωση των στρατηγικών τομέων της οικονομίας και την κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος.

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

 Αποσπάσματα από την ομώνυμη συλλογή άρθρων (1922-1928) 

του Λέοντα Τρότσκυ 

 

Δημοσιεύουμε στην Ιστορική Στήλη αυτού του φύλλου μας αποσπάσματα από τη μνημειώδη μπροσούρα (συλλογή άρθρων) «Ευρώπη και Αμερική» του Λέοντα Τρότσκυ. Οι εκτιμήσεις και οι προβλέψεις του συνηγέτη (μαζί με τον Λένιν) της Ρωσικής Επανάστασης πάνω στις σχέσεις Ευρώπης και Αμερικής έχουν επιβεβαιωθεί με αξιοθαύμαστο τρόπο στον έναν αιώνα που πέρασε από τότε που διατυπώθηκαν. Και θα λέγαμε ότι σήμερα είναι ίσως και πιο επίκαιρες: στη δεύτερη θητεία του ο Τραμπ, με το προστατευτικό του πρόγραμμα, έχει αρχίσει και πάλι να ασκεί μεγάλη πίεση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (εξοπλισμοί, ενέργεια, Ουκρανικό κ.λπ.) προκειμένου να τις υποτάξει στα γενικότερα σχέδια του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Αλλά και προκειμένου να φορτώσει στην Ευρώπη τις αντιφάσεις της ίδιας της αμερικανικής οικονομίας. Μπορεί μήπως αυτό να συμβάλει στην όξυνση της ταξικής πάλης στην ιστορική ήπειρό μας; Ας διαβάσουμε τι λέει ο Τρότσκυ… 

Η τιτάνια δύναμη των θεμελίων ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΣΜΟΥ

Στην υπηρεσία του κόμματος της ηγεσίας του προλεταριάτου για την επαναστατική ανατροπή του καπιταλισμού

Η Οκτωβριανή Επανάσταση θα ήταν αδιανόητη χωρίς τη μακροχρόνια
και κοπιώδη εργασία του Λένιν για να διαπαιδαγωγήσει το Μπολσεβίκικο
Κόμμα στο πνεύμα του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού

1) Ο Δημοκρατικός Συγκεντρωτισμός είναι βασικός νόμος της ομαδικής ανθρώπινης δράσης. 

Ο Λένιν που είναι ο θεωρητικός και ο πρώτος συνειδητός πρακτικός εφαρμοστής του συνδυασμού της δημοκρατίας και της πειθαρχίας στη λειτουργία και την πάλη της επαναστατικής οργάνωσης, περιγράφει τον Δημοκρατικό Συγκεντρωτισμό επιγραμματικά: «πλήρης ενότητα στη δράση πλήρης ελευθερία συζήτησης και κριτικής».

Ο Τρότσκυ στο «Μεταβατικό Πρόγραμμα» αναφέρει: «Χωρίς εσωτερική δημοκρατία δεν υπάρχει επαναστατική διαπαιδαγώγηση. Χωρίς πειθαρχία δεν υπάρχει επαναστατική δράση. Ο εσωτερικός σκελετός της 4ης Διεθνούς βασίζεται  στις αρχές του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού. Πλήρης ελευθερία συζήτησης πλήρης ενότητα στη δράση».

Η επιγραμματική διατύπωση του Λένιν περιλαμβάνει δύο στοιχεία, την ενότητα της δράσης που απαιτεί την πειθαρχία, και την ελευθερία συζήτησης και κριτικής που απαιτεί την δημοκρατία. Δηλαδή είναι η διαλεκτική σύνθεση δύο αντίθετων στοιχείων, που συγχρόνως περιέχει και τα δύο, αλλά διαφέρει και από τα δύο.

Ο επαναστάτης ηγέτης Γιάννης Βερούχης (1931-2010) 15 χρόνια από τον θάνατό του

 Ο επαναστάτης ηγέτης

Γιάννης Βερούχης (1931-2010)

15 χρόνια από τον θάνατό του

 

Ο Γιάννης Βερούχης στο βήμα γενικής συνέλευσης του
σωματείου των λιθογράφων εργατών

Στις 4 Ιουνίου φέτος συμπληρώθηκαν 15 χρόνια από τον θάνατο του επαναστάτη ηγέτη, του κομμουνιστή-τροτσκιστή Γιάννη Βερούχη. Του αγαπημένου δάσκαλου και συντρόφου μας, και επί σειρά ετών αρχισυντάκτη αυτής της εφημερίδας που κρατάτε στα χέρια σας. Την απουσία του την αισθανόμαστε τόσο βαριά όσο και την πρώτη στιγμή. Άλλο τόσο βαρύ αισθανόμαστε το καθήκον να κάνουμε να «καρπίσει» η «κληρονομιά» που μας άφησε: περισσότερες από 6 δεκαετίες ακούραστης εργασίας μέσα στο επαναστατικό και εργατικό κίνημα, με ασύγκριτη αφοσίωση και σπουδαίο παραγωγικό έργο. 

Πώς να ενεργούμε ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΣΩΜΑΤΕΙΑ

 

 Λέοντας Τρότσκυ

«Τα συνδικάτα της εποχής μας μπορούν ή να χρησιμεύσουν σαν δευτερεύοντα όργανα του ιμπεριαλιστικού καπιταλισμού για να υποτάσσουν και να πειθαρχούν τους εργάτες και να εμποδίζουν την επανάσταση, ή αντίθετα να γίνουν τα όργανα που επαναστατικού κινήματος του προλεταριάτου. Η δουλειά μέσα στα συνδικάτα όχι μόνο δεν χάνει τίποτα από τη σπουδαιότητά της, αλλά μένει όπως και πριν και γίνεται μάλιστα υπό μια ορισμένη έννοια επαναστατική. Ο σκοπός αυτής της δουλειάς παραμένει ουσιαστικά ο αγώνας για την επιρροή πάνω στην εργατική τάξη. Κάθε οργάνωση, κάθε κόμμα, κάθε φράξια που επιτρέπει στον εαυτό της μια τελεσιγραφική θέση απέναντι στα συνδικάτα, δηλαδή που στην πραγματικότητα γυρίζει την πλάτη στην εργατική τάξη μόνο και μόνο γιατί οι οργανώσεις της δεν της αρέσουν, είναι καταδικασμένη να χαθεί. Και πρέπει να πούμε πως είναι άξια της τύχης της».

 

«Τα συνδικάτα στην εποχή της ιμπεριαλιστικής παρακμής»

 

ΑΛΕΚΟΣ ΜΑΚΡΗΣ ΕΝΑΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ ΕΡΓΑΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

Αλέκος Μάκρης

Στην Ιστορική μας Στήλη αυτού του μήνα, αναφερόμαστε σ’ έναν σπουδαίο αγωνιστή του κομμουνιστικού-τροτσκιστικού κινήματος, τον Αλέκο τον Μακρή από την Ελευσίνα. Λίγα πράγματα είναι γνωστά για τη ζωή του, κι αυτό γιατί, όπως συμβαίνει συνήθως, οι τίμιοι αγωνιστές εργάτες, άνθρωποι της πράξης, από σεμνότητα αποφεύγουν ν’ αναφέρονται στον εαυτό τους. Κι απ’ αυτά τα λίγα που ξέρουμε τα περισσότερα τα μάθαμε από την Πελαγία, την κόρη της μεγάλης επαναστάτριας Κατίνας Εμμανουηλίδου· την Πελαγία που ο ίδιος ο Αλέκος ο Μακρής τη μεγάλωσε σαν κόρη του, όταν η μητέρα της πέθανε από τις κακουχίες, μετά τη θρυλική δραπέτευσή της από τις φυλακές Αβέρωφ το 1933. Με αυτή την ευκαιρία, την ευχαριστούμε για μιαν ακόμη φορά για την πολύτιμη και πολύπλευρη συμπαράστασή της στον αγώνα μας και την έμπνευση και το κουράγιο που μας δίνει.

Η θρυλική αγωνίστρια του αμερικανικού προλεταριάτου Μάνα Τζόουνς

Μάνα Τζόουνς (1837-1930)

 Δημοσιεύουμε σε αυτή μας την Ιστορική Στήλη ένα ακόμα απόσπασμα (μετά τα δύο του προηγούμενου φύλλου μας) από την «Αυτοβιογραφία» της Μάνας Τζόουνς (1837-1930), της θρυλικής αγωνίστριας που αφιέρωσε όλη της τη ζωή στην οργάνωση της αμερικανικής εργατικής τάξης. Οι ΗΠΑ βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην κορυφή της παγκόσμιας επικαιρότητας λόγω των πρόσφατων εκλογών, εμείς όμως πιστεύουμε ότι το πιο σημαντικό που εξελίσσεται εκεί τα τελευταία χρόνια είναι η ελπιδοφόρος άνοδος του αμερικανικού εργατικού κινήματος. Γνωρίζοντας τη ζωή και το έργο της Μάνας Τζόουνς μπορούμε να έχουμε μια αντιπροσωπευτική εικόνα για τις απαράμιλλες σε ηρωισμό παραδόσεις αυτού του κινήματος.  

Η θρυλική αγωνίστρια του αμερικανικού προλεταριάτου Μάνα Τζόουνς

Μάνα Τζόουνς (1837-1930)

Δημοσιεύουμε σε αυτή μας την Ιστορική Στήλη δύο αποσπάσματα από την «Αυτοβιογραφία» της Μάνας Τζόουνς, της θρυλικής αγωνίστριας που αφιέρωσε όλη της τη ζωή στην οργάνωση της αμερικανικής εργατικής τάξης. Ξεκινάμε με έναν πρόλογο του συντρόφου μας Μ. Σάκου, που γράφτηκε για την παρουσίαση της «Αυτοβιογραφίας» σε ένθετο της εφημερίδας μας (Ιούλιος 2011). Οι ΗΠΑ βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην κορυφή της παγκόσμιας επικαιρότητας λόγω των πρόσφατων εκλογών, εμείς όμως πιστεύουμε ότι το πιο σημαντικό που εξελίσσεται εκεί τα τελευταία χρόνια είναι η ελπιδοφόρος άνοδος του αμερικανικού εργατικού κινήματος. Γνωρίζοντας τη ζωή και το έργο της Μάνας Τζόουνς μπορούμε να έχουμε μια αντιπροσωπευτική εικόνα για τις απαράμιλλες σε ηρωισμό παραδόσεις αυτού του κινήματος.    

ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Μια εργασία του Βασίλη Παπανικολάου

 

Δημοσιεύουμε σε αυτή μας την Ιστορική Στήλη αποσπάσματα από μια εργασία του σ. Βασίλη Παπανικολάου, που είχε δημοσιευθεί σε Ένθετο της Σοσιαλιστικής Προοπτικής μας τον Μάρτιο του 2009. Τα σημερινά αδιέξοδα του ελληνικού και του ευρωπαϊκού καπιταλισμού φέρνουν και πάλι στην επικαιρότητα τη συζήτηση για τον παραγωγικό και μη παραγωγικό τομέα της οικονομίας μέσα από τον γενικευμένο παρασιτισμό που χαρακτηρίζει πλέον την καπιταλιστική οικονομία.

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΟ Μια εργασία του Βασίλη Παπανικολάου Με βάση αποσπάσματα από τους Μαρξ-Ένγκελς

Δημοσιεύουμε σε αυτή μας την Ιστορική Στήλη αποσπάσματα από μια εργασία του σ. Βασίλη Παπανικολάου, που είχε δημοσιευθεί σε Ένθετο της Σοσιαλιστικής Προοπτικής μας τον Ιούλιο του 2007. Τα σημερινά αδιέξοδα του ελληνικού και του ευρωπαϊκού καπιταλισμού φέρνουν και πάλι στην επικαιρότητα τη συζήτηση για τον παραγωγικό και μη παραγωγικό τομέα της οικονομίας, για τον γενικευμένο παρασιτισμό που χαρακτηρίζει πλέον την καπιταλιστική οικονομία και για τον ρόλο της βιομηχανίας στις σημερινές συνθήκες.  

1.    Ο πρωταρχικός ρόλος της βιομηχανίας στην ιστορία

Η ιστορία του ανθρώπινου είδους είναι στην πραγματικότητα η ιστορία της εξέλιξης των παραγωγικών δυνάμεων. Καθώς εξελίσσονται οι παραγωγικές δυνάμεις, αργά ή γρήγορα συμπαρασύρουν και το κοινωνικό και πολιτικό εποικοδόμημα. Γι’ αυτό σε τελική ανάλυση είναι αυτές που καθορίζουν το ρου της ιστορίας.

Η βιομηχανία ήταν το βασικό όπλο με το οποίο έγινε οριστικό και αμετάκλητο το ιστορικό πέρασμα από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό. Και είναι ταυτόχρονα ο βασικός παράγοντας που γέννησε την ανάγκη και τις προϋποθέσεις για το ξεπέρασμα του ίδιου του καπιταλισμού και για την οριστική ανατροπή του.

ΤΟ ΠΕΝΘΗΜΕΡΟ-ΣΑΡΑΝΤΑΩΡΟ και οι ιστορικοί αγώνες των λιθογράφων εργατών

Ο Γιάννης Βερούχης (στη μέση) σε μια από τις προδικτατορικές
συνελεύσεις του σωματείου των λιθογράφων, που άφησαν εποχή

Η κυβέρνηση των αντεργατικών δημίων του Μητσοτάκη έχει βάλει πλώρη να καταργήσει το 5ήμερο-8ωρο-40ωρο, την ιστορικότερη κατάκτηση της ελληνικής εργατικής τάξης. Τώρα κάνει ένα ακόμα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, θέτοντας σε ισχύ τη δυνατότητα του εργοδότη να επιβάλει μονομερώς εξαήμερο σε μια σειρά κλάδους. Για να υπερασπιστεί αυτή την ιερή κατάκτηση, η ελληνική εργατική τάξη πρέπει να «ξαναθυμηθεί» ότι αυτή δεν χαρίστηκε, αλλά κερδήθηκε ύστερα από σκληρούς αγώνες. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να διαδοθεί όσο το δυνατόν πιο πλατιά η ιστορική αλήθεια, ότι το 5ήμερο-8ωρο-40ωρο κερδήθηκε για πρώτη φορά από το σωματείο των λιθογράφων εργατών με τη μνημειώδη τρίμηνη απεργία του 1977, με πρόεδρο της απεργιακής επιτροπής τον Γιάννη Βερούχη και πρόεδρο του σωματείου τον Γιώργο Χατζή. Οι οποίοι, μαζί με πολλούς άλλους άξιους συντρόφους τους, προετοίμασαν αυτή τη νίκη μέσα από μια μακρά πορεία νικηφόρων εργοστασιακών απεργιών της προδικτατορικής περιόδου. Δημοσιεύουμε λοιπόν εδώ αποσπάσματα από αφηγήσεις του αείμνηστου Γιάννη Βερούχη πάνω στο πώς επιτεύχθηκαν όλα αυτά. 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΕΡΟΥΧΗΣ (1931-2010) Επίκαιρες θέσεις και απόψεις ενός μεγάλου επαναστάτη

Στις 4 Ιουνίου συμπληρώνονται 14 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Κομμουνιστή-Τροτσκιστή επαναστάτη και εργατικού ηγέτη Γιάννη-Βλαδίμηρου Βερούχη. Του αγαπημένου συντρόφου και δασκάλου μας, που «έφυγε» όταν ξεκινούσε η πιο κρίσιμη φάση της πρόσφατης ιστορίας του ελληνικού λαού, η φάση των μνημονίων και της πάλης ενάντια σε αυτά. Παρότι το κενό της απουσίας ενός μαρξιστή επαναστάτη με αυτή την τεράστια εμπειρία που είχε συσσωρεύσει ο Γιάννης Βερούχης δεν μπορεί να αναπληρωθεί, η κληρονομιά του ωστόσο παραμένει ζωντανή, μέσα από τα κείμενα που άφησε πίσω του, μέσα από τις μαρτυρίες των συναγωνιστών του, μέσα από τη Σοσιαλιστική Προοπτική μας και, φυσικά, μέσα από την πάλη της οργάνωσής μας, της Κομμουνιστικής-Τροτσκιστικής Ένωσης. Σε αυτή την εφημερίδα και αυτή την οργάνωση ο σύντροφος Γιάννης αφιέρωσε, εξάλλου, τις δύο τελευταίες δεκαετίες της ζωής του, δουλεύοντας αγόγγυστα μέχρι την τελευταία του πνοή για την υπόθεση της αναγέννησης του εργατικού και επαναστατικού κινήματος στη χώρα μας. Σε αυτή την Ιστορική μας Στήλη δημοσιεύουμε ένα απάνθισμα από θέσεις και απόψεις του πάνω σε διάφορα ζητήματα που διατηρούν όλη τους την επικαιρότητα, προκειμένου οι αναγνώστες μας να πάρουν έστω μια ιδέα από την πρωτοπόρο σκέψη του.