Παγκόσμια οικονομία Φούσκες και κίνδυνος ύφεσης

 

Η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει από νέες φούσκες, 
μετά από μια ασθενική ανάκαμψη από την τελευταία
μεγάλη κρίση

Τα τελευταία 15 χρόνια κυριάρχησαν στην παγκόσμια οικονομία τα μηδενικά επιτόκια και η αφθονία ρευστότητας. Κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά δανείζονταν φθηνά, ενώ οι κεντρικές τράπεζες απορροφούσαν τεράστιο όγκο κρατικού χρέους, με αποτέλεσμα το παγκόσμιο δημόσιο χρέος να έχει ξεπεράσει σήμερα τα 100 τρις δολάρια!

Αυτό όμως που έχει αρχίσει να προκαλεί ανησυχία δεν είναι κυρίως το απόλυτο ύψος του χρέους, αλλά ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ, δηλαδή το κατά πόσον μια οικονομία αναπτύσσεται αρκετά γρήγορα ώστε να εξυπηρετεί το χρέος της χωρίς να εκτροχιάζεται ο προϋπολογισμός. Όταν η αναλογία κρίνεται ως μη βιώσιμη, τότε τα επιτόκια ανεβαίνουν. Βέβαια, η μεγάλη διαφορά με την κρίση της Ευρωζώνης τη δεκαετία του 2010 είναι ότι σήμερα δεν έχουμε λίγες «προβληματικές» περιφέρειες, αλλά σχεδόν όλες οι μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες εμφανίζουν υψηλό χρέος, μέτρια προς αναιμική ανάπτυξη, δημογραφική συρρίκνωση και γήρανση του πληθυσμού – που προκαλεί και πίεση στο συνταξιοδοτικό σύστημα.

Η παγκόσμια οικονομία όμως δεν απειλείται μόνο από τη φούσκα του χρέους. Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μπορεί σύντομα να σκάσουν και οι φούσκες των χρηματιστηρίων, των αγορών ακινήτων, των κρυπτονομισμάτων και της τεχνητής νοημοσύνης, με απρόβλεπτες συνέπειες. Η εποχή του φθηνού χρήματος, που ακολούθησε την πανδημία, τροφοδότησε μια έκρηξη επενδύσεων, με αποτέλεσμα υπερτιμημένες μετοχές τεχνολογίας, αλλά και μια αγορά κατοικίας που σε πολλές χώρες θυμίζει επικίνδυνα το 2008.Ταυτόχρονα, η νέα «ψηφιακή» εποχή, από τα κρυπτονομίσματα μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη, δημιούργησε μια «ευφορία καινοτομίας». Όμως πίσω από τον ενθουσιασμό πολλοί βλέπουν φαινόμενα που προηγήθηκαν και άλλων ιστορικών κρίσεων: υπερβολικές προσδοκίες, υπερβολικός δανεισμός και μια σχεδόν τυφλή πίστη ότι «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά».

Οι φούσκες αυτές, που απειλούν την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα αλλά και την ειρήνη και την ασφάλεια των λαών, δείχνουν απλά τα αδιέξοδα που γεννά αυτό το σύστημα συνεχώς. Οι πόλεμοι, με όπλα ή χωρίς όπλα (εμπορικοί), η επιβολή δασμών και βέβαια οι κοινωνικές εκρήξεις ακόμα και σε ανεπτυγμένες χώρες είναι απόρροια αυτών των αδιεξόδων. Αν πάλι κάποιοι θεωρούν ότι το κύριο πρόβλημα είναι οι δασμοί, ας μην ξεχνάμε ότι η μεγαλύτερη κρίση (2008) ξέσπασε σε έναν κόσμο που αποθέωνε το «ελεύθερο εμπόριο».

 

Γιάννης Τριανταφύλλου