Δύο «γραμμές» αντιμετώπισης των αστικών ρεμάτων

 

Η συστηματική τσιμεντοποίηση-οχετοπίηση των
ποταμών και ρεμάτων της Αττικής ευθύνεται
για πολλές καταστροφικές πλημμύρες

Το πολεοδομικό συγκρότημα της Αττικής διέθετε κατά τον 19ο αιώνα ένα πυκνό δίκτυο με σχεδόν 700 ποτάμια, ρέματα και ρυάκια. Ελάχιστα απομένουν σήμερα σε κάποια ποτάμια μορφή. Το μεγαλύτερο από αυτά, ο Κηφισός, αγκομαχά να διανύσει τα 27 χιλιόμετρα της κοίτης του, 7 από τα οποία είναι πλέον εγκιβωτισμένα και έχουν μετατραπεί σε μέρος της Εθνικής Οδού. Ο Ιλισός, αντίστοιχα, ρέει στο μεγαλύτερο μέρος του υπόγεια, ενώ ένα μικρό τμήμα του Ηριδανού έχει μετατραπεί σε ρυάκι κατά μήκος της γραμμής του Ηλεκτρικού.

Η αθρόα τσιμεντοποίηση του Λεκανοπεδίου, σε συνδυασμό με τον περιορισμό των ποταμών και των ρεμάτων, έχει γεννήσει ένα τεράστιο πρόβλημα: τον πλημμυρικό κίνδυνο. Δεκάδες μικρές ή μεγάλες πλημμύρες έχουν συμβεί τα τελευταία 60 χρόνια, κάποιες από αυτές πολύνεκρες. Κι όμως τα συμπεράσματα που εξάγονται από την επιστημονική κοινότητα και κυρίως από το πολιτικό προσωπικό είναι αντιφατικά.

Η μεγάλη πλειονότητα των αυτοδιοικητικών και πολιτικών αρχών μέχρι σήμερα αντιμετώπισε τα ρέματα και τα ποτάμια ως κλασικά δημόσια έργα. Με τη χρήση σκυροδέματος τα πρανή μετατράπηκαν σε τσιμεντένιους τοίχους, και οι κοίτες χρησιμοποιήθηκαν για την παροχέτευση των βρόχινων νερών. Όλα τα ποτάμια καταγράφηκαν και χρησιμοποιήθηκαν ως αποχετευτικά έργα. Τα περισσότερα από τα περίφημα 55 αντιπλημμυρικά έργα που αναφέρει κάθε τόσο ο Περιφερειάρχης Χαρδαλιάς αφορούν τσιμεντοποιήσεις, διευθετήσεις και γενικά βίαιη συμπεριφορά απέναντι σε υφιστάμενα ποτάμια συστήματα. Πικροδάφνη, Μέγα Ρέμα Ραφήνας, Ερασίνος, Ποδονίφτης, Κηφισός είναι μερικά από τα ποτάμια όπου έχουν σχεδιαστεί δήθεν «αντιπλημμυρικά» έργα.

Στον αντίποδα αυτής της πεπατημένης (η οποία, σημειωτέον, ευθύνεται για τις περισσότερες καταστροφικές πλημμύρες) έχουν αναπτυχθεί εδώ και αρκετά χρόνια τοπικά και υπερτοπικά κινήματα που ζητούν να δοθεί χώρος στα ποτάμια.

Κάποιοι επιστήμονες που αντλούν παραδείγματα από άλλες χώρες και συλλογικότητες όπως ο Σύλλογος Ροήπροσπαθούν να αντιστρέψουν αυτή την πολιτική αντιμετώπισης των ρεμάτων και των ποταμών. Προβάλλοντας λύσεις όπως η διατήρηση των φυσικών κοιτών, η αποκάλυψη καλυμμένων ρεμάτων, η επαναφυσικοποίηση οχετοποιημένων ποταμών. Μερικές εκατοντάδες πολίτες και επιστήμονες, με δικαστικούς αγώνες, με κινηματικές δράσεις, με δράσεις ευαισθητοποίησης, δίνουν τον δικό τους αγώνα και προσπαθούν να βρουν ευήκοα ώτα στις πολιτικές δυνάμεις. Μια κίνηση που συνδέει το περιβαλλοντικό με το πολιτικό πρόβλημα της χώρας, την οποία αξίζει να αφουγκραστούμε και να στηρίξουμε.

 

Γιώργος Καστρίτης