Σε αμφισβήτηση ο Κάθετος Διάδρομος

 

Το έργο του Κάθετου Διαδρόμου αναδεικνύει
περίτρανα τα αντικρουόμενα συμφέροντα
μεταξύ των χωρών της Ε.Ε.

Ο Κάθετος Διάδρομος μεταφοράς φυσικού αερίου –βασικά αμερικανικού LNG– παρουσιάστηκε από την ελληνική κυβέρνηση και τις ΗΠΑ ως μια κρίσιμη υποδομή για την «ενεργειακή ασφάλεια» της Ουκρανίας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σε επίπεδο αγοράς, ωστόσο, αδυνατεί να προσελκύσει φορτία, ακόμη και στην παρούσα φάση με τον πόλεμο στο Ιράν.

Η διαδρομή αφορά μεταφορά φυσικού αερίου από τη Ρεβυθούσα ή την Αλεξανδρούπολη, μέσω των συστημάτων Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας, με προορισμό την Ουκρανία. Είναι ενδεικτικό ότι, από τις 71,7 γιγαβατώρες που προσφέρθηκαν τον Φεβρουάριο σε δημοπρασία, δεσμεύτηκαν μόλις 48 μεγαβατώρες.

Ο λόγος είναι ότι η Ουκρανία αναζήτησε στην αγορά αέριο με χαμηλότερη τιμή, σε μια περίοδο που –παρά τις χαμηλές θερμοκρασίες– η εσωτερική της ζήτηση έχει πέσει, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις έχουν θέσει εκτός λειτουργίας ένα μεγάλο μέρος της δυναμικότητας των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Ως αποτέλεσμα, η Ουκρανία εισάγει μόνο τις ποσότητες που έχει κλείσει μέσω Πολωνίας, Ουγγαρίας και Σλοβακίας. Παρά τη μείωση στα τέλη διέλευσης, ο Κάθετος Διάδρομος εξακολουθεί να μην είναι ανταγωνιστικός έναντι άλλων διαδρόμων της Κεντρικής Ευρώπης, που καταλήγουν στην Ουκρανία μέσω Πολωνίας, Ουγγαρίας και Σλοβακίας. Είναι δε κοινό μυστικό ότι μεγάλο μέρος αυτών των εξαγωγών βασίζεται σε ρωσικό αέριο είτε άμεσα –στην περίπτωση της Ουγγαρίας– είτε μέσω εμπορικών αναμείξεων – στην περίπτωση της Σλοβακίας. Δεν είναι τυχαίο ότι Ουγγαρία και Σλοβακία καταψήφισαν το σχέδιο της Ε.Ε. για τον τερματισμό των ροών ρωσικού αερίου έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2027. Επιπλέον, μέσω αυτών των διαδρόμων διοχετεύονται ποσότητες αερίου και από χώρες όπως Γαλλία, Γερμανία και Ελβετία, με χαμηλότερο κόστος αεριοποίησης του LNG. 

Η αμφισβήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο έρχεται όμως ουσιαστικά και από την Ε.Ε. Η οποία, ενώ έχει περιλάβει τον Κάθετο Διάδρομο στις οκτώ «Ενεργειακές Λεωφόρους Προτεραιότητας», εγείρει «ρυθμιστικά εμπόδια» στη λειτουργία του. Πίσω από αυτά κρύβεται η βούληση ορισμένων κρατών-μελών να κρατήσουν ανοιχτή την «πόρτα» του ρωσικού αερίου. 

Ακόμα και η κυβέρνηση Μητσοτάκη, που με τόσες τυμπανοκρουσίες παρουσίασε το έργο, εκτιμά ότι ο Κάθετος Διάδρομος χωρίς επιδοτήσεις δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστικός όσο υπάρχει το ρωσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ θα παραμείνει λιγότερο ανταγωνιστικός σε σχέση με τους άλλους διαδρόμους προς την Ουκρανία –και συμπληρωματικός– και μετά το 2027! Σε κάθε περίπτωση, κερδισμένες από τον Κάθετο Διάδρομο θα είναι μόνο οι ΗΠΑ ως πωλητής.

 

Γιάννης Τριανταφύλλου