Μετρητό και ψηφιακό χρήμα Οι νέες τάσεις

 

Δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι το μετρητό θα 
αντικατασταθεί πλήρως από το ηλεκτρονικό χρήμα

Εδώ και κάποια χρόνια το ζήτημα της σταδιακής αντικατάστασης του μετρητού από το ηλεκτρονικό χρήμα, τις τραπεζικές κάρτες δηλαδή και άλλα ψηφιακά μέσα πληρωμής, απασχολεί όλο τον κόσμο. Το πανίσχυρο χρηματοπιστωτικό-τραπεζικό κεφάλαιο προώθησε σθεναρά αυτήν την αντικατάσταση. Γιατί κερδίζει, και κερδίζει πολλά, από τις ψηφιακές συναλλαγές. Και γιατί φυσικά στο ψηφιακό χρήμα έχει άμεσο έλεγχο και άμεση πρόσβαση. Τα χρήματα που έχουμε σε τραπεζικό λογαριασμό και τα διαχειριζόμαστε μέσω του ebanking ή μέσω της τραπεζικής κάρτας δεν μας ανήκουν πλήρως.

Η τράπεζα, αλλά και το κράτος, μπορούν να βάλουν χέρι σε αυτά (π.χ. παρακρατήσεις ή κατάσχεση λόγω χρεών, περιπτώσεις κρατικών χρεοκοπιών με «κούρεμα», αυθαίρετες χρεώσεις κ.λπ.). Ακόμα σημαντικότερο, μέσω των ηλεκτρονικών συναλλαγών ελέγχουν, επιτηρούν την κατανάλωσή μας, τις συνήθειές μας, και ακόμα μπορούν να μπλοκάρουν ανά πάσα στιγμή την πρόσβασή μας σε μια σειρά αγαθά και υπηρεσίες που απαιτούν ηλεκτρονική συναλλαγή. 

Ωστόσο, η τάση τώρα αλλάζει. Μια σειρά χώρες όπου το ηλεκτρονικό χρήμα είχε κυριαρχήσει πλήρως (π.χ. οι σκανδιναβικές) στρέφονται και πάλι υπέρ του μετρητού. Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε ένα κείμενο που έβγαλε πρόσφατα για το ψηφιακό ευρώ λέει πολλές αλήθειες υπέρ του μετρητού: «Σας εξασφαλίζουν την ελευθερία και την αυτονομία σας. Τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα είναι η μόνη μορφή χρήματος που μπορούν να διατηρήσουν οι άνθρωποι χωρίς τη συμμετοχή τρίτου μέρους. ... Διασφαλίζουν το απόρρητό σας. ... Τα μετρητά παρέχουν επιλογές πληρωμής και αποταμίευσης σε άτομα με περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση σε ψηφιακό χρήμα, καθιστώντας τα κρίσιμα για την ένταξη κοινωνικά ευάλωτων πολιτών, όπως οι ηλικιωμένοι ή οι ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος. ... Είναι γρήγορα. Τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα εξοφλούν μια πληρωμή αμέσως. ... Τα μετρητά επιτρέπουν στους ανθρώπους να διακρατούν χρήματα για σκοπούς αποταμίευσης χωρίς κίνδυνο αθέτησης. Είναι χρήσιμα για μικρές δωρεές και πληρωμές από άτομο σε άτομο. ... Είναι ασφαλή. Τα μετρητά έχουν αποδειχθεί ασφαλή έναντι του κυβερνοεγκλήματος, της απάτης και της παραχάραξης».

Πέραν των υπολοίπων, ας δώσουμε λίγο βάση στο τελευταίο. Τα ηλεκτρονικά συστήματα πληρωμών έχουν αποδειχθεί περισσότερο ευάλωτα από ό,τι αναμενόταν στο κυβερνοέγκλημα. Και τα διάφορα μαφιόζικα-εγκληματικά κυκλώματα έχουν βρει τρόπους να τα χρησιμοποιούν εξίσου καλά με το ρευστό. 

 

Πάρις Δάγλας