Αναντικατάστατη η μελέτη βιβλίων για το γενικότερο πνευματικό επίπεδο και την καλλιέργεια συνείδησης
Το βιβλίο είναι ο χαμένος θησαυρός που πρέπει να ανακαλύψει
εκ νέου η νεολαία
Είναι κοινός τόπος ότι, δυστυχώς, το γενικό πνευματικό επίπεδο της κοινωνίας και ιδιαίτερα των νέων έχει περιοριστεί. Σε αυτή την εξέλιξη έχουν ασφαλώς συντελέσει: η υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης, η ουσιαστική ανυπαρξία της την περίοδο του κορωνοϊού, η μονομερής έμφαση σε ένα συγκεκριμένο πεδίο γνώσης με σκοπό την (υπερ)εξειδίκευση, οι αρνητικές κοινωνικές εξελίξεις κ.ά. Έχει συντελέσει όμως καθοριστικά και η εγκατάλειψη του βιβλίου! Εγκατάλειψη που οδηγεί φυσικά σε απώλεια όλων όσα η ανάγνωσή τους μας προσφέρει.
Όλα τα είδη βιβλίων, είτε είναι ιστορίας, γεωγραφίας, βιολογίας, φυσικής, οικονομίας, φιλοσοφίας, λογοτεχνίας κ.λπ., είναι απολύτως αναγκαία και χρήσιμα –στον βαθμό που είναι έγκυρα και δεν αποτελούν στοιχεία σκληρής προπαγάνδας. Και αυτό εξαιτίας της ίδιας της φύσης του κόσμου, που είναι ενιαίος και οι πλευρές του καθολικά αλληλοσυνδεόμενες. Αν φανταστεί κανείς πως μπορεί να γνωρίζει και να κατανοεί την ιστορία, τη φιλοσοφία ή τη λογοτεχνία χωρίς να γνωρίζει πολιτική οικονομία, γεωγραφία, πολιτική, και αντιστρόφως, είναι πέρα ως πέρα γελασμένος. Αν προσπαθήσει κανείς για παράδειγμα να καταλάβει κάποιο ιστορικό συμβάν, όπως έναν πόλεμο μεταξύ δύο κρατών, χωρίς να γνωρίζει τα οικονομικά τους συμφέροντα ή τη γεωγραφία τους κ.λπ. είναι σίγουρο πως θα σπάσει τα μούτρα του. Το ίδιο θα πάθει και κάποιος που προσπαθεί να καταλάβει το λογοτεχνικό ή μουσικό έργο του αγαπημένου του δημιουργού χωρίς να γνωρίζει τα κοινωνικά ερεθίσματά του. Είναι επόμενο, λοιπόν, πως χωρίς τις πολύπλευρες γνώσεις των βιβλίων καθίσταται ανέφικτο να κατανοήσει η νεολαία τον κόσμο που την περιβάλλει, ώστε να μπορέσει να κινηθεί μέσα σε αυτόν και να τον μεταβάλει σύμφωνα με τις ανάγκες και τα όνειρά της.
Ωστόσο, η αξία των βιβλίων δεν περιορίζεται μονάχα σε μια στενή λειτουργία απορρόφησης πληροφοριών και κατανόησης. Εμπεριέχει και την ανάπτυξη της ατομικής, κοινωνικής και φυσικής ακόμα συνείδησης και ευαισθησίας. Ο αναγνώστης βλέπει τον εαυτό του πια ως μέρος της φύσης και της κοινωνίας, ενώ αισθάνεται και αποκτά κριτήριο για την αξία του έρωτα, της φιλίας, της αλληλεγγύης κ.λπ. Καλλιεργούνται μέσα του το φυσικό ένστικτο της περιέργειας (που η κοινωνία καταπιέζει από τα πρώτα κιόλας παιδικά του χρόνια) και τα ιδανικά της ελευθερίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης, τα οποία και αντιπαραβάλλει με τη σκλαβιά, την ανισότητα και την αδικία που αντικρίζει στον γύρω του κόσμο. Η πραγματική αυτή ανάπλαση του ψυχισμού όσων διαβάζουν βιβλία, και ιδιαίτερα των νέων, δεν είναι άλλωστε ξεκομμένη με την κατανόηση του κόσμου που αναφέραμε. Έχουν μια σχέση διαλεκτική. Ας σκεφτούμε μονάχα πώς η λογοτεχνία μέσα από τις πλούσιες, ζωντανές, ρέουσες και οικείες περιγραφές του κοινωνικού κόσμου, με τις ομορφιές του και τις ασχήμιες του, ιστορικά κατάφερε να κινητοποιήσει πληθώρα ανθρώπων (μάλλον περισσότερων από όσους κινητοποίησαν βιβλία φιλοσοφίας, ιστορίας, οικονομικών κ.λπ.) όχι μόνο να μπουν στα μεγάλα κινήματα της κοινωνικής χειραφέτησης, αλλά να ασχοληθούν ύστερα και πιο ενεργά με την επιστημονικότερη κατανόηση και αλλαγή του κόσμου.
Από όλα τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι το βιβλίο είναι ο χαμένος θησαυρός που πρέπει να ανακαλύψει εκ νέου η νεολαία και (ξανα)πιάνοντάς το στα χέρια της να γευτεί όλο τον πλούτο που έχει να της χαρίσει!Και εμείς από την πλευρά μας πρέπει συλλογικά και ατομικά να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να φυτέψουμε ξανά τον σπόρο της φιλαναγνωσίας. Ίδρυση λεσχών φιλαναγνωσίας, στήριξη των book cafe(βιβλιο-καφέ), οργάνωση και αξιοποίηση βιβλιοθηκών σε επίπεδο σχολείων αλλά και τάξεων, με παρακίνηση μαθητικών βιβλιοπαρουσιάσεων εντός τάξης και αλληλοδανεισμού βιβλίων, βιβλία ως δώρα γενεθλίων είναι μερικές από τις πρωτοβουλίες που πρέπει να στηρίξουμε. Η νέα αναγέννηση, ο νέος διαφωτισμός που έχει ανάγκη η νεολαία περνάει μέσα από το βιβλίο!
Ιωάννης Νικολάου-Μπράζιος
