Τα έργα που παρουσιάζονται δεν είναι τα πιο εμβληματικά της Συλλογής Κωστάκη και της Ρωσικής Πρωτοπορίας (1910-1930). Είναι όμως έργα αντιπροσωπευτικά και εκπληκτικής ομορφιάς, που σε συνεπαίρνουν. Η έκθεση είναι χωρισμένη σε τρεις θεματικές (Πόλη, Φύση, Σύμπαν) σε διάλογο με μια τέταρτη, τον Άνθρωπο. Παρουσιάζονται πάνω από 300 έργα. Πίνακες μεγάλοι και μικροί, απλά σκίτσα, σημειωματάρια, φωτογραφίες, σχέδια για υφάσματα, πορσελάνινα σερβίτσια, καλλιτεχνικά περιοδικά της εποχής, αφίσες, όλα μαζί αποτελούν ένα εντυπωσιακό σύνολο ρηξικέλευθης τεχνοτροπίας και απίστευτου δυναμισμού.
Όλος αυτός ο δυναμισμός και η πρωτοτυπία που αναβλύζει μέσα από τα έργα της Ρωσικής Πρωτοπορίας είναι αποτέλεσμα των ιστορικών γεγονότων της εποχής, του ρωσικού εργατικού κινήματος, της επιρροής των κομμουνιστικών ιδεών και φυσικά της Ρωσικής Επανάστασης του 1917. Οι καλλιτέχνες της Ρωσίας εξέφρασαν τις νέες ιδέες για την κοινωνία και τον άνθρωπο, υλοποίησαν νέες προτάσεις για την αρχιτεκτονική, το θέατρο, τον κινηματογράφο, την ένδυση, τη γραφιστική, τον βιομηχανικό σχεδιασμό και προχώρησαν σε νέες, ανατρεπτικές αντιλήψεις για τον ίδιο τον ρόλο της τέχνης και την έννοια του ωραίου. Δυστυχώς, η σταλινική γραφειοκρατία και η επιβολή του σοσιαλιστικού ρεαλισμού έβαλε ταφόπλακα στα κινήματα της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας.
Στην έκθεση παρουσιάζονται καταπληκτικά έργα των Ποπόβα, Ροζάνοβα, Κλούτσις, Λισίτσκι, Ματιούσιν, Μάλεβιτς, Ρόντσενκο, Τάτλιν, Κλιουν και πολλών άλλων εξαιρετικών καλλιτεχνών. Πίνακες με γεωμετρικά σχήματα που «χορεύουν», έντονες αντιθέσεις, δυναμικές γεωμετρικές συνθέσεις, κυριαρχία του κόκκινου, του μαύρου και του λευκού (κονστρουκτιβισμός, σουπρεματισμός), πίνακες ζωγραφισμένοι στο λυκόφως ή στο σκοτάδι ώστε η εικόνα να μεταβάλλεται ανάλογα με τις αλλαγές του φωτός και της θερμοκρασίας (καλλιτέχνες της Πετρούπολης) δείχνουν σε τι υψηλά επίπεδα αισθητικής και περιεχομένου μπορεί τελικά να φτάσει η Τέχνη όταν συναντά την Επανάσταση. Συνιστούμε ανεπιφύλακτα αυτή την έκθεση.
Μ. Σάκος
