Κυριακή 15 Φεβρουαρίου 2026

Βιβλία που πρέπει να διαβάσει κανείς στη ζωή του

 

Στις 25 Δεκεμβρίου συμπληρώθηκε ένας χρόνος από την απώλεια του Δημήτρη Χατζημιχελάκη. Υπήρξε ένας αφοσιωμένος ιδεολόγος μαρξιστής σε όλη του τη ζωή, και είχαμε την τιμή να είναι υποστηρικτής της προσπάθειάς μας. Εκτός από τα άλλα πράγματα για τα οποία ξεχώριζε ο Δημήτρης Χατζημιχελάκης, ήταν επίσης ένας άνθρωπος του διαβάσματος, της γνώσης. Ένας άνθρωπος που σκεπτόταν με το δικό του μυαλό, γιατί φρόντιζε να γνωρίζει. Συνέταξε, λοιπόν, μια λίστα κλασικών βιβλίων που ο ίδιος θεωρούσε ότι πρέπει να διαβάσει κανείς στη ζωή του, την οποία και παρουσιάζουμε στην εφημερίδα μας. Είναι κυρίως βιβλία γενικού ενδιαφέροντος, και όχι κατ’ εξοχήν πολιτικά-θεωρητικά. Στη λίστα, εκτός από βιβλία, περιλαμβάνονται και ονόματα συγγραφέων (σε παρένθεση δίπλα σε ορισμένους συγγραφείς ο Δ.Χ. προτείνει έναν αριθμό βιβλίων ώστε να έχει κανείς μια αντιπροσωπευτική εικόνα), καθώς και ορισμένες θεματικές ενότητες. Σε αγκύλες είναι κάποιες δικές μας σημειώσεις.

Το να διαβάσει κανείς έστω ένα μέρος από αυτά τα βιβλία είναι κάτι που θα τον ωφελήσει ούτως ή άλλως ως άνθρωπο, ιδίως σε εποχές που οι άνθρωποι διαβάζουν όλο και λιγότερο· μέσω του διαδικτύου δεν μπορεί κανείς να συσσωρεύσει πλούσια, αυθεντική γνώση. Εδώ όμως πρόκειται και για ένα τεράστιας σημασίας πολιτικό ζήτημα. Οι επαναστατικές ιδέες δεν ζουν μακριά από το βιβλίο. Από τότε που υπάρχει εργατικό-σοσιαλιστικό κίνημα, η διάδοση της γνώσης μέσω του βιβλίου, της μπροσούρας, των εντύπων εθεωρείτο η βασικότερη μέθοδος εργασίας του κινήματος, εξοπλισμού των μελών του και ανάπτυξης των στελεχών του. Γνωρίζουμε και από άλλες αφηγήσεις ότι στα μέλη ή τα υποψήφια μέλη δεν προτείνονταν μόνο πολιτικά βιβλία αλλά και βιβλία λογοτεχνικά, επιστημονικά κ.ά. ώστε οι αγωνιστές όχι απλώς να αποκτούν ένα μαρξιστικό επίπεδο, αλλά να αποκτούν και ένα ευρύτερο επίπεδο, και να πλουτίζει και ο συναισθηματικός τους κόσμος. Όλη αυτή η λογική δεν αφορούσε μόνο τους «μορφωμένους», αλλά αφορούσε εξίσου και τους εργάτες. Αν θέλουμε, λοιπόν, το επαναστατικό εργατικό κίνημα να ξαναποκτήσει δύναμη, υπόσταση, ας ξαναπιάσουμε τα βασικά: το βιβλίο.

 

Από τη σύνταξη  

 

Πόλεμος και Ειρήνη, του Λ. Τολστόι

Άννα Καρένινα, του Λ. Τολστόι

Η Ανάσταση, του Λ. Τολστόι

Ο Παίκτης, του Φ. Ντοστογιέφσκι

Δαιμονισμένοι, του Φ. Ντοστογιέφσκι

Το Υπόγειο, του Φ. Ντοστογιέφσκι

Ο Πύργος των Καταιγίδων (Ανεμοδαρμένα Ύψη), της Ε. Μπροντέ 

Η Πείνα, του Κνουτ Χάμσουν

Το Μηδέν και το Άπειρο, του Ά. Καίσλερ

Τα σταφύλια της οργής, του Τζων Στάινμπεκ

Άνθρωποι και Ποντίκια, του Τζων Στάινμπεκ

Η γέφυρα του Σαν Λουί Ρε, του Θ. Γουάιλντερ

Οι Άθλιοι, του Β. Ουγκώ

Οι τρεις Σωματοφύλακες, του Α. Δουμά

Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο, του Τζων Ρηντ

Τροπικός του Αιγόκερω, του Χένρυ Μίλλερ

Τροπικός του Καρκίνου, του Χένρυ Μίλλερ

Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά, της Χ. Μπ. Στόου

Τομ Σώγιερ, του Μαρκ Τουέιν

Όσα παίρνει ο άνεμος, της Μ. Μίτσελ

Σταυροί στο Μέτωπο, του Χ. Κομπ

Ο καλός στρατιώτης Σβέικ, του Γιάροσλαβ Χάσεκ

Ιούλιος Βερν (όλα)

Παραμύθια του Άντερσεν

Σταυροφορίες

Οι πόλεμοι των δούλων, του Π. Λεκατσά

Γαλλική Επανάσταση

Ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης, του Λ. Τρότσκυ

Ισπανική Επανάσταση

Τα χιόνια του Κιλιμάντζαρο, του Έρνεστ Χεμινγουέι

Ο Γέρος και η Θάλασσα, του Έρνεστ Χεμινγουέι

Το Κεφάλαιο, του Κ. Μαρξ

Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, του Κ. Μαρξ

Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, του Κ. Μαρξ [Παρισινή Κομμούνα]

Η Διαλεκτική της Φύσης, του Φ. Ένγκελς

Γιάννης Κορδάτος (τουλάχιστον 5-6)

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ (όλα)

Βασίλης Ρώτας & Βούλα Δαμιανάκου [μεταφράσεις Σαίξπηρ]

Παλαιά και Καινή Διαθήκη

Μαχαμπαράτα [ινδικό έπος]

Ελληνική μυθολογία

Σίγκμουντ Φρόιντ 

Νίκος Καζαντζάκης (2-3)

Στράτης Μυριβήλης (1)

Μενέλαος Λουντέμης

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (2)

Ιλιάδα και Οδύσσεια

Άγκαθα Κρίστι (5-6)

Αστυνομική φιλολογία

Έριχ φον Ντένικεν (2-3)

Ισαάκ Ασίμωφ

Η Δίκη της Νυρεμβέργης

Το Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ

Οι μεγάλες στιγμές της ανθρωπότητας, του Στέφαν Τσβάιχ

24 ώρες από τη ζωή μιας γυναίκας, του Στέφαν Τσβάιχ

Σπάρτακος, του Χ. Φαστ

Κβο Βάντις, του Ε. Σιέγκεβιτς

Φρίντριχ Νίτσε

Μόμπυ Ντικ, του Χ. Μέλβιλ

Τάρας Μπούλμπα, του Ν. Γκόγκολ

Μόγλης, του Ρ. Κίπλινγκ

Α. Τζ. Κρόνιν (1-2)

Ιστορία Βυζαντίου

Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη

Η καταγωγή των ειδών, του Κ. Δαρβίνου 

Εισαγωγή στην ιστορία των θρησκευμάτων, του Α. Λουνατσάρσκυ