Οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία

 

Τα μεγάλα δημόσια χρέη και το κόστος 
εξυπηρέτησής τους εξελίσονται σε μαύρη τρύπα
για την παγκόσμια οικονομία

Η τρέχουσα παγκόσμια οικονομική κατάσταση παρουσιάζει ορισμένα κοινά σημεία, αλλά και διαφορές, με την περίοδο που προηγήθηκε της μεγάλης κρίσης του 2008. Πριν από το 2008 η παρατεταμένη αύξηση του ΑΕΠ και ο σχετικά χαμηλός πληθωρισμός είχαν ενισχύσει την πεποίθηση ότι όλα κυλούσαν ομαλά και τίποτα αρνητικό δεν θα μπορούσε να συμβεί. Πίσω από αυτή την επίπλαστη εικόνα η βουλιμία των τραπεζών για κέρδη προκαλούσε ανεξέλεγκτο τραπεζικό δανεισμό και συσσώρευση στεγαστικών δανείων χαμηλής πιστοληπτικής ποιότητας και αδιαφανών χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Όταν υποχώρησαν οι τιμές των ακινήτων στις ΗΠΑ, οι ζημιές μεταδόθηκαν μέσω των τιτλοποιήσεων και της αλληλεξάρτησης των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, με τα γνωστά σε όλους μας αποτελέσματα...

Η πρώτη ομοιότητα με το σήμερα είναι η απόσταση ανάμεσα στην αισιοδοξία των αγορών και τους κινδύνους που υποβόσκουν. Οι προσδοκίες για την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) στηρίζουν τις επενδύσεις, αλλά δημιουργούν και κινδύνους εάν τα μελλοντικά κέρδη αποδειχθούν χαμηλότερα των αναμενομένων. Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών επισημαίνει ότι η μεγάλη συγκέντρωση επενδύσεων και η χρηματοδότηση μέρους τους με χρέος μπορούν να επιδεινώσουν τις συνέπειες μιας απότομης αναστροφής. Ενδεικτικά να πούμε ότι οι πέντε μεγαλύτεροι επενδυτές της AI, Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft και Oracle, έχουν εκδώσει από τις αρχές του έτους χρέος ύψους περίπου 220 δισ. δολαρίων προκειμένου να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις, ποσό υπερδιπλάσιο από το αντίστοιχο περσινό.

Η δεύτερη ομοιότητα αφορά τον δανεισμό και τις αδιαφανείς διασυνδέσεις αυτού. Ο κίνδυνος εδώ δεν αφορά μόνο τις τράπεζες, καθώς επενδυτικά κεφάλαια, οργανισμοί ιδιωτικών πιστώσεων και άλλοι μη τραπεζικοί φορείς έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία. Ιδιαίτερα οι αγορές ομολόγων δέχονται ισχυρές πιέσεις, με τις αποδόσεις των κρατικών τίτλων να κινούνται ανοδικά λόγω πληθωριστικών ανησυχιών, υψηλών επιτοκίων και αυξημένου κρατικού χρέους.

Η βασικότερη διαφορά με το 2008 είναι ότι τότε κυριάρχησαν τα ιδιωτικά στεγαστικά χρέη και οι τραπεζικές ζημιές, ενώ σήμερα κυριαρχεί το υψηλό δημόσιο χρέος και το κόστος εξυπηρέτησής του. Το αμερικανικό χρέος έχει ξεπεράσει τα 40 τρις δολάρια, ενώ το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ υπερβαίνει ή προσεγγίζει το 100% στις περισσότερες οικονομίες της G7. Επιπλέον, η παγκόσμια οικονομία σήμερα αντιμετωπίζει ενεργειακές διαταραχές, πολεμικές συγκρούσεις και εμπορικούς περιορισμούς. 

Η επόμενη κρίση, αν εκδηλωθεί, πιθανότατα θα έχει διαφορετική αφετηρία, αλλά μπορεί να ενεργοποιήσει γνώριμους μηχανισμούς μετάδοσης. Για να μην πληρώσουν και πάλι οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά στρώματα την κρίση του κεφαλαίου πρέπει όσο το δυνατόν νωρίτερα να μπουν σε αγωνιστική ετοιμότητα!

 

Γιάννης Τριανταφύλλου